2.1 Neuronen en neurotransmitters: de basis

Het zenuwstelsel bestaat uit miljarden zenuwcellen, neuronen genoemd. Deze neuronen communiceren met elkaar via een combinatie van elektrische en chemische signalen. Binnen een neuron verplaatst een signaal zich als een elektrische puls. Op het punt waar twee neuronen elkaar ontmoeten, de synaps, kan die elektrische puls niet zomaar overspringen. Daar wordt het signaal overgedragen door chemische boodschapperstoffen: de neurotransmitters.

Een neurotransmitter wordt door het ene neuron afgegeven in de synaps, de smalle ruimte tussen twee zenuwcellen en bindt vervolgens aan het volgende neuron, waardoor het signaal wordt doorgegeven. Na de overdracht wordt de neurotransmitter weer opgeruimd of afgebroken, zodat de synaps klaar is voor het volgende signaal. Dit proces herhaalt zich miljarden keren per seconde en vormt de basis van alles wat de hersenen doen: denken, voelen, bewegen, onthouden en reageren op de omgeving.

2.2 De belangrijkste neurotransmitters

Er bestaan tientallen verschillende neurotransmitters, elk met een eigen functie. Vier ervan zijn bijzonder relevant voor stemming, stress en cognitie:

• Serotonine: betrokken bij stemming, slaap en een gevoel van welbevinden. Een verstoorde serotoninehuishouding wordt geassocieerd met somberheid, prikkelbaarheid en slaapproblemen.

• Dopamine: betrokken bij motivatie, beloning, focus en plezier. Dopamine speelt een centrale rol in het vermogen om je te concentreren en doelen na te streven.

• GABA (gamma-aminoboterzuur): de belangrijkste remmende neurotransmitter. GABA kalmeert de hersenactiviteit en zorgt voor ontspanning. Een tekort wordt geassocieerd met onrust, angstgevoeligheid en moeite met inslapen.

• Glutamaat: de belangrijkste activerende neurotransmitter, betrokken bij leren, geheugen en alertheid. Glutamaat en GABA vormen samen een balans tussen activering en remming die het zenuwstelsel in evenwicht houdt.

 

Het evenwicht tussen deze neurotransmitters bepaalt in belangrijke mate hoe iemand zich voelt en functioneert. Een verstoring in de aanmaak of afbraak van één of meer van deze stoffen kan zich uiten als stemmingswisselingen, concentratieproblemen, verhoogde stressgevoeligheid of slaapproblemen, vaak al lang voordat er sprake is van een klinisch herkenbare aandoening.

2.3 Waarom de aanmaak van neurotransmitters kwetsbaar is

Neurotransmitters worden niet kant-en-klaar opgenomen uit de voeding. Het lichaam maakt ze zelf aan uit voedingscomponenten via een reeks chemische stappen, waarbij telkens een ander enzym een aminozuur omzet naar de uiteindelijke neurotransmitter. Serotonine wordt bijvoorbeeld aangemaakt uit het aminozuur tryptofaan, dopamine uit het aminozuur tyrosine.

Die enzymatische omzettingsstappen zijn het kwetsbare punt. Elk enzym heeft namelijk een of meer hulpstoffen nodig om zijn werk te kunnen doen. Deze hulpstoffen, cofactoren, zijn vitaminen en mineralen uit de voeding. Zonder voldoende cofactoren verloopt de aanmaak van neurotransmitters trager en minder volledig, hoeveel aminozuren er ook beschikbaar zijn. Een tekort aan eiwitten, vitaminen of mineralen kan zich dus vertalen in een verstoorde hersenchemie, met klachten als gevolg.

3.1 B-vitaminen: cofactoren voor neurotransmittersynthese

De B-vitaminen zijn de meest direct betrokken cofactoren bij de aanmaak van neurotransmitters. Verschillende B-vitaminen werken op verschillende punten in het proces:

 

• Vitamine B6 (in de actieve vorm pyridoxaal-5-fosfaat) is een onmisbare cofactor bij de laatste stap in de aanmaak van serotonine, dopamine en GABA. B6 is daarmee een van de meest centrale vitaminen voor een evenwichtige neurotransmitterhuishouding.

• Foliumzuur (vitamine B11, ook folaat genoemd) en vitamine B12 zijn samen onmisbaar voor de methyleringscyclus. Dit is een biochemisch proces waarbij kleine chemische groepjes (methylgroepen) worden overgedragen, wat nodig is voor de aanmaak en regulatie van neurotransmitters. Een tekort aan folaat of B12 verstoort dit proces direct.

• Vitamine B1 (thiamine) en vitamine B3 (niacine) ondersteunen de energievoorziening van zenuwcellen. Omdat neuronen voortdurend energie verbruiken, is een goede energievoorziening een voorwaarde voor een normale zenuwfunctie.

 

De onderlinge samenhang van deze B-vitaminen betekent dat een tekort aan één schakel het hele systeem kan verstoren. Subklinische tekorten, waarbij de bloedwaarden nog normaal lijken maar de functionele reserves onvoldoende zijn, komen in de westerse bevolking regelmatig voor, met name bij ouderen, bij mensen met chronische stress en bij een eenzijdig of sterk bewerkt voedingspatroon (Kennedy DO, 2016).

 

EU-conform geautoriseerde claims — Hersenfunctie (B-vitaminen)

Vitamine B6 draagt bij tot een normale werking van het zenuwstelsel [EU 432/2012]

Vitamine B6 draagt bij tot een normale psychologische functie [EU 432/2012]

Vitamine B12 draagt bij tot een normale werking van het zenuwstelsel [EU 432/2012]

Vitamine B12 draagt bij tot een normale psychologische functie [EU 432/2012]

Foliumzuur draagt bij tot een normale psychologische functie [EU 432/2012]

Vitamine B1 (thiamine) draagt bij tot een normale werking van het zenuwstelsel [EU 432/2012]

Vitamine B3 (niacine) draagt bij tot een normale werking van het zenuwstelsel [EU 432/2012]

Vitamine B3 (niacine) draagt bij tot een normale psychologische functie [EU 432/2012]

 

3.2 Methylering: een sleutelproces in de hersenchemie

Een biochemisch proces dat op de achtergrond een centrale rol speelt in het zenuwstelsel is de methylering. Methylering is het overdragen van een klein chemisch groepje, een methylgroep, van het ene molecuul naar het andere. Dit klinkt onbeduidend, maar het is een van de meest voorkomende en belangrijkste reacties in het lichaam: methylering is betrokken bij het aan- en uitschakelen van genen, bij de aanmaak en afbraak van neurotransmitters en bij de opbouw van celmembranen.

In de hersenen is methylering om verschillende redenen relevant. Het is nodig voor de aanmaak van neurotransmitters, en ook voor de afbraak ervan: het enzym dat dopamine en noradrenaline afbreekt, werkt via methylering. Daarnaast is methylering nodig voor de aanmaak van fosfatidylcholine, een belangrijke bouwstof van de membranen van zenuwcellen.

Het methyleringsproces draait op een aantal micronutriënten als motor. Foliumzuur en vitamine B12 leveren en regenereren de methylgroepen; vitamine B6 ondersteunt verwante stappen. Een tekort aan een van deze vitaminen vertraagt de methylering en kan zo de hersenchemie verstoren. Een zichtbare maat hiervoor is het aminozuur homocysteïne: wanneer de methylering hapert door een tekort aan folaat of B12, stapelt homocysteïne zich op. Verhoogde homocysteïnewaarden worden in verband gebracht met een versnelde cognitieve achteruitgang bij het ouder worden (Smith AD, 2010).

Dit verklaart waarom folaat, B12 en B6 niet alleen los van elkaar maar juist in samenhang van belang zijn voor een normale psychologische functie: ze houden samen het methyleringsproces draaiende dat aan veel hersenprocessen ten grondslag ligt.

3.3 Magnesium: regulator van prikkelbaarheid en stressrespons

Magnesium is een van de belangrijkste mineralen voor een goede werking van het zenuwstelsel. Het vervult meerdere rollen die elkaar versterken:

 

• Regulatie van de balans tussen activering en remming: magnesium remt de werking van de activerende neurotransmitter glutamaat en ondersteunt de werking van de remmende neurotransmitter GABA. Daardoor heeft magnesium een kalmerend effect op de prikkelbaarheid van zenuwcellen (Kirkland AE, 2018). Bij een magnesiumtekort raken neuronen makkelijker overprikkeld, wat zich kan uiten in onrust, gespannenheid en slaapproblemen.

• Cofactor voor meer dan 300 enzymen: een aanzienlijk deel daarvan is betrokken bij processen in het zenuwstelsel, waaronder de aanmaak van neurotransmitters en de energievoorziening van zenuwcellen (de Baaij JH, 2015).

• Demping van de stressrespons: magnesium speelt een rol in de regulatie van de stress-as (de HPA-as). Een goede magnesiumstatus helpt de cortisolrespons op stress te dempen.

 

Een magnesiumtekort is wijdverbreid in westerse populaties. Naar schatting blijft 10 tot 30% van de bevolking chronisch onder de aanbevolen magnesiuminname (Razzaque MS, 2018). Bij mensen met verhoogde stress is het magnesiumverlies via de urine aantoonbaar verhoogd, wat een vicieuze cirkel van tekort en verhoogde stressgevoeligheid kan veroorzaken (Sartori SB, 2012; Pickering G, 2020).

 

EU-conform geautoriseerde claims — Hersenfunctie (Magnesium)

Magnesium draagt bij tot een normale werking van het zenuwstelsel [EU 432/2012]

Magnesium draagt bij tot een normale psychologische functie [EU 432/2012]

Magnesium draagt bij tot vermindering van vermoeidheid en moeheid [EU 432/2012]

 

3.4 Vitamine C: bescherming en cofactor in de hersenen

Vitamine C wordt vooral geassocieerd met het immuunsysteem, maar speelt ook een belangrijke rol in de hersenen. De concentratie vitamine C in de hersenen is een van de hoogste van het hele lichaam, wat wijst op het belang ervan voor de hersenfunctie.

Vitamine C heeft twee relevante functies. Ten eerste is het een cofactor bij de aanmaak van noradrenaline, een neurotransmitter die betrokken is bij alertheid en aandacht, uit dopamine. Ten tweede beschermt vitamine C de hersenen tegen oxidatieve stress. De hersenen zijn door hun hoge energieverbruik en hun rijkdom aan kwetsbare vetten bijzonder gevoelig voor schade door vrije radicalen; vitamine C helpt deze schade te beperken (Figueroa-Méndez R 2015).

 

EU-conform geautoriseerde claims — Vitamine C

Vitamine C draagt bij tot een normale werking van het zenuwstelsel [EU 432/2012]

Vitamine C draagt bij tot een normale psychologische functie [EU 432/2012]

Vitamine C draagt bij tot de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress [EU 432/2012]

 

3.5 IJzer, zink en jodium: minder bekende maar essentiële schakels

Naast de B-vitaminen, magnesium en vitamine C zijn er enkele mineralen die een minder bekende maar wezenlijke rol spelen in de hersenfunctie:

 

• IJzer is een cofactor bij de aanmaak van dopamine en serotonine en is daarnaast nodig voor het zuurstoftransport naar de hersenen (Kim J 2014). Een ijzertekort kan zich uiten in concentratieproblemen en mentale vermoeidheid, ook zonder dat er sprake is van bloedarmoede.

• Zink is betrokken bij de signaaloverdracht tussen zenuwcellen en speelt een rol in de regulatie van glutamaat (Takeda A, 2009). Zink is bovendien een cofactor in talrijke enzymen die betrokken zijn bij de hersenfunctie.

• Jodium is onmisbaar voor de aanmaak van schildklierhormonen, die op hun beurt het energieniveau en het cognitief functioneren van de hersenen sterk beïnvloeden (Zimmermann MB 2009). Een jodiumtekort kan leiden tot mentale traagheid en vermoeidheid.

 

EU-conform geautoriseerde claims — IJzer, zink en jodium

IJzer draagt bij tot een normale cognitieve functie [EU 432/2012]

IJzer draagt bij tot een normale werking van het zenuwstelsel [EU 432/2012]

Zink draagt bij tot een normale cognitieve functie [EU 432/2012]

Jodium draagt bij tot een normale cognitieve functie [EU 432/2012]

Jodium draagt bij tot een normale werking van het zenuwstelsel [EU 432/2012]

 

4.1 De stress-as: hoe het lichaam op stress reageert

Wanneer iemand stress ervaart, komt een keten van reacties op gang die de HPA-as wordt genoemd. HPA staat voor hypothalamus-hypofyse-bijnier (in het Engels: hypothalamus-pituitary-adrenal). Dit zijn drie schakels die elkaar achtereenvolgens aansturen: de hypothalamus (een gebied in de hersenen) geeft een signaal aan de hypofyse (een kliertje onder de hersenen), die op zijn beurt de bijnieren (kleine klieren boven de nieren) aanzet tot het aanmaken van het stresshormoon cortisol.

Op de korte termijn is dit een nuttig en gezond systeem: cortisol maakt energie vrij, scherpt de aandacht aan en helpt het lichaam om te gaan met een acute uitdaging. Het probleem ontstaat wanneer de stress aanhoudt en de HPA-as chronisch geactiveerd blijft. Dan blijven de cortisolspiegels langdurig verhoogd en dat heeft schadelijke gevolgen voor het zenuwstelsel.

4.2 De gevolgen van chronisch verhoogd cortisol

Langdurig verhoogde cortisolspiegels ondermijnen de hersenfunctie op meerdere manieren (Lupien SJ 2009):

 

• Verstoring van de neurotransmitterbalans: chronische stress beïnvloedt de aanmaak en werking van serotonine, dopamine en GABA, wat kan bijdragen aan somberheid, prikkelbaarheid en angstgevoeligheid.

• Verhoogd verlies van micronutriënten: bij chronische stress neemt het verlies van magnesium via de urine toe, terwijl de behoefte aan B-vitaminen juist stijgt door de verhoogde stofwisselingsactiviteit. Zo ontstaat een tekort aan precies die cofactoren die de hersenen nodig hebben.

• Effect op het geheugen: een hersengebied dat sterk betrokken is bij het geheugen, de hippocampus, is bijzonder gevoelig voor langdurig verhoogd cortisol. Dit kan bijdragen aan geheugen- en concentratieklachten.

• Verstoring van de slaap: cortisol en de slaap-waakcyclus zijn nauw verbonden. Chronische stress verstoort het natuurlijke dag-nachtritme van cortisol, wat leidt tot moeite met inslapen en een minder herstellende slaap.

 

Hier ontstaat een vicieuze cirkel: stress put de cofactoren uit die nodig zijn voor een gezonde hersenfunctie, terwijl een tekort aan die cofactoren de stressbestendigheid juist verlaagt. Een goede micronutriëntenvoorziening en effectieve stressregulatie grijpen samen op deze cirkel in.

4.3 Slaap als herstelmoment voor de hersenen

Slaap is geen passieve rusttoestand maar een actieve herstelfase voor de hersenen. Tijdens de slaap worden afvalstoffen die overdag in de hersenen zijn opgehoopt afgevoerd, worden herinneringen verwerkt en vastgelegd en herstelt het zenuwstelsel zich van de belasting van de dag. Onderzoek toont aan dat dit afvoersysteem, het glymfatisch systeem, vrijwel uitsluitend tijdens de slaap actief is (Xie L, 2013).

Onvoldoende of verstoorde slaap belemmert dit herstel en draagt bij aan concentratieproblemen, prikkelbaarheid en een verminderde stressbestendigheid. Slaap, stress en hersenfunctie zijn daarmee onlosmakelijk met elkaar verbonden: stress verstoort de slaap en slaaptekort verhoogt de stressgevoeligheid.

De mechanismen die tot nu toe aan de orde kwamen, neurotransmittersynthese, prikkelbaarheid van zenuwcellen en de stressrespons, zijn in de praktijk herkenbaar in concrete klachtenpatronen en aandoeningen. Onderstaand overzicht is niet bedoeld als diagnostisch kader, maar als illustratie van de klinische relevantie van de beschreven mechanismen.

5.1 Stressklachten, angst en somberheid

Klachten van aanhoudende stress, gespannenheid, prikkelbaarheid en somberheid zijn het meest directe klinische gevolg van de beschreven mechanismen. Bij chronische stress is de HPA-as ontregeld en raakt de neurotransmitterbalans verstoord. Een magnesiumtekort versterkt zowel de prikkelbaarheid van zenuwcellen als de stressrespons. Micronutriëntenondersteuning is in deze context geen behandeling van een angst- of stemmingsstoornis, maar een rationele aanvulling op de begeleiding, waaronder leefstijlinterventie en zo nodig professionele psychologische hulp.

5.2 Slaapproblemen

Moeite met inslapen, doorslapen of een niet-herstellende slaap hangen mechanistisch samen met een verstoorde balans tussen activerende en remmende neurotransmitters en met een ontregeld cortisolritme. Magnesium draagt bij aan een normale werking van het zenuwstelsel en heeft een dempend effect op de prikkelbaarheid van neuronen, wat relevant is bij slaapproblemen die samenhangen met onrust en gespannenheid.

5.3 Concentratieproblemen en hersenmist

Klachten als concentratieproblemen, mentale traagheid en geheugenklachten, in de volksmond 'brain fog' of 'hersenmist' genoemd, worden gerapporteerd bij chronische stress, slaaptekort, burn-out en na langdurige infecties. Ze zijn mechanistisch te koppelen aan een verstoorde neurotransmitterhuishouding en een suboptimale energievoorziening van zenuwcellen. De B-vitaminen, ijzer, zink en jodium zijn de meest direct betrokken cofactoren.

5.4 Burn-out en stressgerelateerde uitputting

Bij burn-out is de HPA-as langdurig ontregeld, met de in hoofdstuk 4 beschreven gevolgen: een verstoorde neurotransmitterbalans, verhoogd verlies van micronutriënten en een ontregeld slaap- en cortisolritme. De combinatie van mentale uitputting, concentratieproblemen en verminderde stressbestendigheid sluit mechanistisch nauw aan op een tekort aan de cofactoren die de hersenen nodig hebben. Micronutriëntenondersteuning is hierbij een aanvulling op herstel, geen vervanging van rust en professionele begeleiding.

5.5 Hoofdpijn en migraine

Bij hoofdpijn en migraine spelen verschillende mechanismen een rol, waaronder een verhoogde prikkelbaarheid van zenuwcellen en een verstoorde energiehuishouding in de hersenen. Beide grijpen aan op de onderwerpen die in dit whitepaper centraal staan.

Magnesium is relevant vanwege zijn dempende werking op de prikkelbaarheid van zenuwcellen, zoals beschreven in hoofdstuk 3. Een magnesiumtekort komt bij mensen met migraine vaker voor dan in de algemene bevolking, wat de aandacht voor de magnesiumstatus in deze groep onderbouwd (Dolati S, 2020).

Daarnaast speelt de energievoorziening van de zenuwcellen een rol. Riboflavine (vitamine B2) is een cofactor in de energieproductie van de mitochondriën, de energiecentrales van de cel. Omdat zenuwcellen voortdurend veel energie verbruiken, is een goede energievoorziening een voorwaarde voor hun normale werking. B2 wordt om die reden in de wetenschappelijke literatuur veel bestudeerd in relatie tot migraine (Thompson DF, 2017).

In hetzelfde mechanistische kader wordt ook co-enzym Q10 genoemd, een lichaamseigen stof die een onmisbare schakel vormt in de energieproductie van de mitochondriën. Anders dan de hiervoor genoemde vitaminen en mineralen heeft co-enzym Q10 binnen de EU geen goedgekeurde gezondheidsclaim; het wordt hier uitsluitend in feitelijke, mechanistische zin genoemd als onderdeel van de mitochondriale energiehuishouding van zenuwcellen.

De onderstaande tabel biedt een overzicht van de meest relevante verbanden tussen klachtenpatronen, het onderliggende mechanisme in het zenuwstelsel en de betrokken micronutriënten als cofactoren. Dit schema is bedoeld als praktisch referentiekader voor de gezondheidsprofessional, niet als diagnostisch instrument.

 

Klachtenpatroon	Mechanisme — relevante cofactoren
Stress, gespannenheid, prikkelbaarheid	Ontregelde HPA-as, verstoorde neurotransmitterbalans, magnesiumverlies — Magnesium, B-vitaminen
Somberheid, stemmingswisselingen	Verstoorde serotonine- en dopaminehuishouding — B6, foliumzuur, B12, ijzer
Slaapproblemen	Verstoorde GABA/glutamaat-balans, ontregeld cortisolritme — Magnesium, B6
Concentratie- en geheugenklachten	Suboptimale neurotransmittersynthese en energievoorziening — B-vitaminen, ijzer, zink, jodium
Burn-out, mentale uitputting	Langdurig ontregelde HPA-as, uitputting cofactoren — Magnesium, B-vitaminen, mineralen
Hoofdpijn en migraine	Verhoogde prikkelbaarheid van zenuwcellen — Magnesium, B-vitaminen

 

Een goede hersenfunctie en stressbestendigheid worden niet uitsluitend bepaald door de micronutriëntenvoorziening. Vier leefstijlpijlers zijn onderling sterk verweven en bepalen samen de veerkracht van het zenuwstelsel. Suppletie is zinvol als aanvulling op deze pijlers, maar vervangt ze niet.

7.1 Voeding

De basis voor een gezonde hersenfunctie is een gevarieerd, onbewerkt voedingspatroon dat alle benodigde cofactoren levert. Praktische ankerpunten voor de begeleiding:

 

• Volle granen, peulvruchten, noten en zaden als basis voor B-vitaminen en magnesium

• Groene bladgroenten voor foliumzuur en magnesium

• Dierlijke producten van goede kwaliteit, zoals vlees, vis en eieren, voor B12, B6, ijzer en zink in goed opneembare vormen

• Vette vis voor omega 3-vetzuren, die een belangrijke bouwsteen vormen van de hersencellen

• Verse groenten en fruit voor vitamine C

• Beperken van sterk bewerkte producten, alcohol en een hoge suikerinname, die de hersenfunctie en de stressbestendigheid negatief beïnvloeden

 

Wanneer anamnese of laboratoriumonderzoek wijst op een verhoogd risico op subklinische tekorten, kan gerichte suppletie met goed absorbeerbare ingrediëntvormen een rationele aanvulling zijn.

7.2 Beweging

Regelmatige lichaamsbeweging is een van de meest onderbouwde manieren om de hersenfunctie te ondersteunen en stress te reguleren. Beweging verlaagt de cortisolrespons op stress, stimuleert de aanmaak van stoffen die de groei en bescherming van zenuwcellen bevorderen en verbetert stemming en slaapkwaliteit (Mandolesi L 2018). Praktische richtlijnen:

 

• Streef naar minimaal 150 minuten matig-intensieve beweging per week, zoals wandelen, fietsen of zwemmen

• Beweging in de buitenlucht en in een groene omgeving versterkt het stressverlagende effect

• Ook lichte, regelmatige beweging gedurende de dag heeft al een meetbaar gunstig effect op stemming en concentratie; vermijd langdurig stilzitten

7.3 Slaap

Slaap is de primaire herstelfase voor de hersenen en een voorwaarde voor stressbestendigheid en cognitief functioneren. Praktische richtlijnen (Irish LA, 2015):

 

• Streef naar 7 tot 9 uur slaap per nacht; een consistente slaapduur is een prioriteit bij klachten van vermoeidheid en verminderde concentratie

• Houd een vast slaap-waakritme aan, ook in het weekend; een vast tijdstip van opstaan is de meest effectieve enkelvoudige maatregel voor de slaapkwaliteit

• Beperk blootstelling aan blauw licht van schermen in de twee uur voor het slapengaan, omdat dit de aanmaak van het slaaphormoon melatonine onderdrukt

• Houd de slaapkamer koel, donker en stil en beperk cafeïne na het begin van de middag

7.4 Stressregulatie

Omdat chronische stress de hersenfunctie direct ondermijnt en de behoefte aan cofactoren verhoogt, is actieve stressregulatie een fundamentele pijler. Praktische richtlijnen:

 

• Ademhalingsoefeningen en mindfulnesstechnieken activeren het kalmerende deel van het zenuwstelsel (het parasympathisch zenuwstelsel) en verlagen de cortisolspiegel; zelfs korte dagelijkse oefening van 10 tot 15 minuten heeft een meetbaar effect (Pascoe MC, 2017)

• Regelmatige lichaamsbeweging is ook hier een van de meest effectieve stressinterventies

• Sociale verbinding en voldoende hersteltijd na inspanning zijn belangrijke buffers tegen chronische stress

• Beoordeel bij patiënten met chronische stress de magnesiumstatus: verhoogde cortisolspiegels verhogen het magnesiumverlies en een magnesiumtekort versterkt op zijn beurt de stressrespons

7.5 De vier pijlers in samenhang

De vier leefstijlpijlers versterken elkaar wederzijds. Goede voeding levert de bouwstoffen voor neurotransmitters en ondersteunt slaap en stressbestendigheid. Beweging verlaagt de stressrespons en verbetert de slaap. Slaap herstelt de hersenen en verhoogt de stressbestendigheid. Stressregulatie vermindert het verbruik van cofactoren en beschermt de hersenfunctie. Een benadering die uitsluitend op suppletie focust zonder aandacht voor deze bredere context mist de fysiologische basis waarop suppletie haar effect kan sorteren.

Dit whitepaper vormt de inhoudelijke verdieping van de pijler hersenfunctie en stressregulatie uit het whitepaper Van leefstijlbelasting naar functionele klachten. Metabolisme en energieproductie en cellulaire bescherming, de twee andere systemen die onder druk komen te staan bij leefstijlbelasting, worden in separate whitepapers verder uitgediept. En de in hoofdstuk 5 genoemde aandoeningen worden uitgebreid behandeld in een reeks praktische whitepapers. De whitepapers zijn op te vragen via uw Benfida-contactpersoon of via het professionele platform op www.benfida.com.

De onderstaande referenties ondersteunen de mechanistische beschrijvingen in dit whitepaper. Ze zijn geselecteerd op kwaliteit van het bewijs (systematische reviews, gecontroleerde studies of EFSA-evaluaties).

Ames BN. Low micronutrient intake may accelerate the degenerative diseases of aging through allocation of scarce micronutrients by triage. PNAS. 2006;103(47):17589-17594.

Bhatti JS, Bhatti GK, Reddy PH. Mitochondrial dysfunction and oxidative stress in metabolic disorders — A step towards mitochondria based therapeutic strategies. Biochimica et Biophysica Acta — Molecular Basis of Disease. 2017;1863(5):1066-1077.

Blumberg JB, Frei B, Fulgoni VL III, Weaver CM, Zeisel SH. Contribution of Dietary Supplements to Nutritional Adequacy in Various Adult Age Groups. Nutrients. 2017;9(12):1295.

Booth NE, Myhill S, McLaren-Howard J. Mitochondrial dysfunction and the pathophysiology of myalgic encephalomyelitis/chronic fatigue syndrome. International Journal of Clinical and Experimental Medicine. 2012;5(3):208-220.

de Baaij JH, Hoenderop JG, Bindels RJ. Magnesium in man: implications for health and disease. Physiological Reviews. 2015;95(1):1-46.

Everson CA, Laatsch CD, Hogg A. Antioxidant defense responses to sleep loss and sleep recovery. American Journal of Physiology — Regulatory, Integrative and Comparative Physiology. 2005;288(2).

Hellman NE, Gitlin JD. Ceruloplasmin metabolism and function. Annual Review of Nutrition. 2002;22:439-458.

Kennedy DO. B Vitamins and the Brain: Mechanisms, Dose and Efficacy. Nutrients. 2016;8(2):68.

Lira VA, et al. PGC-1alpha regulation by exercise training and its influences on muscle function and insulin sensitivity. American Journal of Physiology — Endocrinology and Metabolism. 2010;299(2).

Magistretti PJ, Allaman I. A cellular perspective on brain energy metabolism and functional imaging. Neuron. 2015;86(4):883-901.

McBurney MI, et al. Suboptimal Serum Alpha-Tocopherol Concentrations Observed among Younger Adults and Those Depending Exclusively on Plant-Based Diets. Front. Nutr. 2021;8:640673.

Misner B. Food Alone May Not Provide Sufficient Micronutrients for Preventing Deficiency. Journal of the International Society of Sports Nutrition. 2006;3(1):51-55.

Nunn AVW, et al. SARS-CoV-2 and mitochondrial health: implications of lifestyle and ageing. Immunity & Ageing. 2020;17(1):33.

Pascoe MC, Thompson DR, Jenkins ZM, Ski CF. Mindfulness mediates the physiological markers of stress: Systematic review and meta-analysis. Journal of Psychiatric Research. 2017;95:156-178.

Pickering G, et al. Magnesium Status and Stress: The Vicious Circle Concept Revisited. Nutrients. 2020;12(12):3672.

Ralto KM, Rhee EP, Parikh SM. NAD⁺ homeostasis in renal health and disease. Nature Reviews Nephrology. 2020;16(2):99-111.

Razzaque MS. Magnesium: Are We Consuming Enough? Nutrients. 2018;10(12):1863.

Rebouche CJ. Ascorbic acid and carnitine biosynthesis. American Journal of Clinical Nutrition. 1991;54(6 Suppl):1147S-1152S.

Sartori SB, et al. Magnesium deficiency induces anxiety and HPA axis dysregulation. Neuropharmacology. 2012;62(1):304-312.

Schaper J, et al. Ultrastructural morphometric analysis of myocardium from dogs, rats, hamsters, mice, and from human hearts. Circulation Research. 1985;56(3):377-391.

Schuchardt JP, Hahn A. Intestinal Absorption and Factors Influencing Bioavailability of Magnesium. Curr Nutr Food Sci. 2017;13(4):260-278.

Thornalley PJ, et al. High prevalence of low plasma thiamine concentration in diabetes linked to a marker of vascular disease. Diabetologia. 2007;50(10):2164-2170.

Tomas C, Newton J, Walker S. A review of hypothalamic-pituitary-adrenal axis function in chronic fatigue syndrome. ISRN Neuroscience. 2013;2013:784520.

Vrolijk MF, et al. The vitamin B12 paradox. Clin Chem Lab Med. 2017;55(6):775-781.

Xie L, et al. Sleep drives metabolite clearance from the adult brain. Science. 2013;342(6156):373-377.

Youle RJ, van der Bliek AM. Mitochondrial fission, fusion, and stress. Science. 2012;337(6098):1062-1065.

Verordening (EG) nr. 1924/2006 van het Europees Parlement en de Raad betreffende voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen.

Verordening (EU) nr. 432/2012 van de Commissie tot vaststelling van een lijst van toegestane gezondheidsclaims voor levensmiddelen.

 

Tags

Whitepaper

• Deel met:
• WhatsApp
• Deel
• X
• Pin it
• Messenger
• Email

---